Το νέο δίλημμα: πολίτης ή διαδικτυακός κοσμοπολίτης (netizen);

Ο κόσμος σήμερα μεταβάλλεται ραγδαία, αποχαιρετώντας τον Γαλαξία του Γουτεμβέργιου και καλωσορίζοντας την ψηφιακή επανάσταση ως δυνατότητα αναζωογόνησης της δημόσιας σφαίρας. Ήδη, πολλοί μελετητές και αναλυτές του κυβερνοχώρου θεωρούν ότι η αποκεντρωμένη αρχιτεκτονική και η διαδραστικότητα (interactivity) των υπερσυνοριακών ηλεκτρονικών διαύλων επικοινωνίας προωθούν και ενισχύουν α) την ενεργητική συμμετοχή του ατόμου στη δημόσια σφαίρα, β) την κατασκευή συλλογικών ταυτοτήτων και γ) την οργάνωση πολιτικών και κοινωνικών κινημάτων, σφυρηλατώντας σταδιακά μια οιονεί παν-συμμετοχική υπερδημοσιότητα παγκόσμιας εμβέλειας (βλ. Γιαννακόπουλος 2005, Hasse/Wehner 1997). Το Facebook, το Twitter, τα blogs, οι εικονικές κοινότητες, και γενικότερα οι αποχρώσεις του κοινωνικού λογισμικού, αποτελούν εν προκειμένω μικροδομές υπερεθνικού εκκοινωνισμού (Vergesellschaftung) υπό την έννοια ότι αφενός παράγουν νέες μορφές κοινωνικής ενσωμάτωσης πέραν του έθνους κράτους, αφετέρου διευρύνουν τα όρια του αξιακού πλουραλισμού και των πολιτισμικών ταυτοτήτων στην κατεύθυνση του διαδικτυακού κοσμοπολιτισμού. Έτσι λοιπόν το νέο δίλημμα «πολίτης ή διαδικτυακός κοσμοπολίτης» αποτελεί μια νέα διάκριση, μια νέα διαφορά, η οποία παράγεται με την επιστροφή του υποκειμένου στη δημόσια σφαίρα.