Επηρμένοι "fast thinkers"

Η παρατήρηση των ανθρωπίνων πραγμάτων στην Ελλάδα παράγεται, αναπαράγεται και διαχέεται στο "κοινό των μη-ειδικών", όχι από επιστημονικά επαρκείς και θεσμικά ενισχυμένες ομάδες ειδικών, αλλά από επηρμένους δημοσιογράφους και "γρήγορους στοχαστές" (fast thinkers), όπως τους χαρακτηρίζει ο κοινωνιολόγος Pierre Bourdie, οι οποίοι εμφανίζονται συχνά πυκνά σε τηλεοπτικά παράθυρα και ενημερωτικές εκπομπές, προκειμένου να σχολιάσουν την επικαιρότητα με την ιδιότητα του ειδικού.

Οι "γρήγοροι στοχαστές" περιορίζονται στη διατύπωση κοινότοπων και πεζών σκέψεων μιας χρήσης. Στην εποχή της ταχύτητας η σκέψη γίνεται φευγαλέα και τα συμπεράσματα βραχύβια. Ακριβώς επειδή πρέπει να σκέφτονται πιο γρήγορα από την σκιά τους, ειδικά όταν ο τηλεοπτικός χρόνος είναι πιεστικός και το φιλοθεάμον κοινό αρκούντως λαίμαργο, τα όσα εκστομίζουν αποτελούν πιστή αναπαραγωγή παραδεδεγμένων ιδεών, με αποτέλεσμα να εξισώνονται και να ταυτίζονται με την κοινή γνώμη και το αυτονόητο.

Ειδικά σε περιόδους κρίσης ή εμφάνισης συγκλονιστικών επεισοδίων και φαινομένων, όπως αυτό με τον 19χρονο μαθητή στις σχολές μαθητείας του ΟΑΕΔ, η συμβολή των γρήγορων στοχαστών εξαντλείται σε μια πρόχειρη και επιδερμική ανάλυση πραγμάτων και καταστάσεων που ακόμα και ο πιο αφελής γνωρίζει. Το τηλεοπτικά παρασκευαζόμενο πολιτιστικό "fast food" κουράζει διότι λειτουργεί με βάση την αρχή της επανάληψης. Κουράζει διότι σερβίρει συνεχώς το ίδιο ξαναζεσταμένο φαγητό. Παραθέτω πρόσφατα ειπωμένες μα τετριμμένες θέσεις: "οι γονείς πρέπει να επικοινωνούν σωστά με τα παιδιά τους", υπάρχει χάσμα γενεών", "η οικογένεια είναι σε κρίση", "οι αρμόδιοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους" κλπ.

Τελικά, τι είναι πιο βλαβερό και ηθικά επιζήμιο; Τα φαινόμενα αυτά καθεαυτά ή ο ταυτολογικός και αδιέξοδος τρόπος πρόσληψής τους; Μήπως η πεζή και επιδερμική ανάλυση από τους "γρήγορους στοχαστές" αφαιρεί από τα φαινόμενα την ιδιαιτερότητα, την βαρύτητα, το ειδικό βάρος, την μοναδικότητα και τις πραγματικές συνέπειες που αυτά παράγουν;